Glen Ord i Tomatin destylarnie ulubiona czesc kazdej wycieczki!

Prosze panstwa. Na koniec zawsze ciocia serwuje to co najlepsze. Deser taki. Wisienka na tarcie. Jezyczek u wagi. Rzucona rekawica u gracza. Taki szach - mat! i ciach.

Ulubiona czesc kazdej wycieczki w gory. DESTYLARNIE! Kazdy lubi, kazdy wie i zna. Jesli nie zna, to ciocia oswieci. Destylarnie sa po to by ukrasc lzy aniolom, by te france same nie pily, tylko sie z anim dzielily. Whisky to taka ruda voda na myszach. Pedzona w bimbrownikach o smaku, debu, wisniowki, mchu i opowiesci o tych Rob Royach, krolach Brucach i Wallacach. To krew i pot  w jednym. To magia jeczmienia, gorskiej wody, przypraw, aromatu i 40% minimum. Mniam! Singleton kazdy zna. Ksztalt butelki jest charakterystyczny bo podluzny a kolor szkla to zielony.

Pierwsza zwiedzana destylarnia byl Glen Ord w miejscowosci Muir of Ord. Singleton (z Dufftown) to jest oczywiscie. Najczestszym trunkiem w sklepach jest z Singleton Dufftown ale my kosztujemy i kupujemy ekstrakt z Glen Ord. Dlaczego? Bo Singleton z Glen Ord jest na export do Azji min. Tajwan, Japonia, Korea Poludniowa.

Mialysmy do sprobowania 12, 15 i 18 letnia. Najbardziej smakowala ta 12 bo to blended jest i troche 15. 18- sto letnia jest za intensywna i zbyt juz smierdzi alkoholem. 15, ktora kupilysmy to  mieszanka, wywazona, mocno bursztynowa z nuta brazu. Lekko slodkawa, owocowa. Natomiast gdy sie ociepli to czuc toffie.

Polwysep Black Isle, kryje wiele zagadek takich jak nazwy glen. To znaczy dolina po gaelicku ale ani dolin ani rzek tu nie widac. Destylarnia zarejestrowana przez Alexandra Mackenzie w 1882 roku a pierwszym wypordukowanym trunkiem byl Gienoran.

Pisalam wczesniej, ze Black Isle to zyzna ziemi i jeczmien. Kazdy pedzil na swoja reke. Przed legalizacja Glen Ord istnialo jeszcze 10 destylarni whisky. Glen Ord ostal sie jako jedyny. Najblizsze destylarnie to Dalmore, Teaninich, Glen Albyn, Glen Mhor. Jednak Dalwhinnie i Deanston jest w moim sercu szczegolnie. Zapytajcie mnie kiedys- dlaczego? -)

Jako, ze bylysmy VIP-ami to mialysmy osobny tor i osobne smakowanie. Do tego mozliwosc gadki szmatki, plus sprobowania innych whisky. I tak ciocia nigdy nie pila Laphroaig. Bowiem ten trunek szczyci sie  jodyna, smakiem palonej gumy i wylanego asfaltu. Nie bylo na stanie ale byl  Lagavulin, tez torfowy i wedzony smak.  Nie wiecej po to nie siegne! Drugim trunkiem kazala sobie lac ciocia byl - Knockando. Tu maliny, cytrusy i miod. Mniam! 

W 1830 przejeto spora czesc jeczminie przeznaczonego do pedzenia bimbru na Black Isle. POborcow podatkowych ostrzelano, wiec nikt na swiecie komornikow nie lubi. 

Glen Ord to praca Roberta Johnstona i Donalda Mcleanna. Wynajeli stary mlyn, zarzadca jego byl Muir of Ord. Ten przewidzial, ze interes przyniesie zysk okolicy i prace dla tubylcow. Nowi wlasciciele splajtowali. Do roku1878, budynek przejal Alexander Mackenzie (kolejny). Pozar uniemozliwil ruszenie z kopyta firmie. Firma James Watson & Son wykupuje Glen Ord. Zaczyna produkcja byc na skale niesamowita i w roku 1986 pojawia sie blend Watson`s No. 10. W 1923 roku spolka John Dewar & Son`s wykupuje destylarnie. W roku 1930 Ord staje sie czescia Scottish Malt Distillers by w 1985 roku stac sie United Distillers. Dzis to Diageo kreci biznesem i to ona ujednolicila nazewnictwo Glen Ord. jako jedyna sluszna marke.

 w srodku Glen Ord i zdjecie z ukrycia. 

Nastepna destylernia, ktora odwiedzilysmy to destylarnia Tomatin. Prawde powiedziawszy to nie znalam tej whisky. Podobno najczesciej spotykana jest wersja 12 - letnia. I tak dano nam na sprobowanie. Smak pospolitej vody. Rudej. Niesmaczna. Slomkowa. Nie cieszyl sie ten trunek smakiem koneserow ani mnie nie ujal. Sam zaklad ogromny. Zwykle destylarnie maja od dwoch alembikow - jeden komplet do podwojnej destylacji do osmiu. Tomatin posiada alembikow 23! Tomatin nalezy do japonskiej wytworni Hakashu, produkujacej whisky Suntory. Od roku 1985 Tomatin nalezy do japonskiego koncernu Takara, Shuzo & Okura. Napedza tony i wywoza. 

Gory Tomatin powstala w roku 1897. Blisko Inverness, wiec i woda doskonala i torf. Dlaczego duzy popyt w XIX wieku. Bo i zapotrzebowanie na spragnione tanie trunki byl. Moce przerobowe sa wielkie. XX wiek i jej lata 50 i 60 - te blend i Big T. Tez popularna butelka. Tomatin az do lat 80 stal swietnie. Potem podupadl az do Japonczykow. 

Zwiedzanie nudne, whisky niesmaczne. Nie polecam. No chyba, ze dla koneserow i ciekawych dziwnej nazyw w tle - Tomatin. 

caski robia wrazenie, tak jak i cala fabryka

ciekawostka jest tez Talisman, czyli i marka i butelka pochodzaca z Tomatin - tez nieciekawa i ble!

konkluzja Singleton tak- Tomatin- nie!

dla ciekawych i korzystajacych z kubkow smakowych koneserow to  - http://bestofwhisky.pl/index.php

Inverewe Garden i zachwyty ciocine nad cedrami, hebanami licobladymi

Ogrod botaniczny Inverewe znajduje sie na polnoc od Poolewe. Ogrod zalozony przez Osgooda Mackenziego w 1862 roku. Calosc 850 hektarow, zostala nabyta przez jego matke. Oryginalna posiadlosc ulegala modyfikacjom. W dzisiejszych czasach ogrod ogranicza sie do 20 hektarow. Jest tam ogrod warzywny, szklarnie, dom, kwietniki, jezioro i las. Prowadza piekne aleje z rodondrenami, palmy z calego swiata. Drzewa sosny, cedry i sekwoje. Ogrody tematyczne takie jak urzekajace prostota ogrody japonskie. Egzotyka laczy sie z tradycja. Obok warzywnika rosna przepiekne roze. Roslinnosi sprzyja wyjatkowy mikroklimat panujacy w okolicy. Do tego liczne ptactwo, rzezby i platany. Alejki i korytarze pieknie utrzymane. Od wczesnej wiosny az do jesieni wszystko kwitnie feria barw. To co przyciaga to wyjatkowy punkt widokowy na przepiekna zatoke. A tam ton glebokiej wody i przedsmak gor wysokich. 

clottie well i rytualy zaklinajace choroby cioci

Instytucja Zony odkryla miejsce niezwykle. Chodzila jak najeta i namawiala ciocie do pomazania sie swieta woda! Bylo to przed wycieczka w Highlandy. Zapewniala, ze mnie tam zawiezie, uleczy, zaklnie i ciocia bedzie jak mloda bogini. Z pozbyciem sie bolu to juz wierze w swiete jeze! Dlatego ochoczo przystalam na ten pomysl! Jedziemy, kluczymy, wreszcie jest swiety las i szumi gdzies w oddali woda. Idziemy pod gorke, potem z gorki, na galeziach drzew wisza kurtki, szmatki, buty, koszulki. To tu. Maly strumyk. Nie szmatki nie wystarcza! Trzeba zdjac z lewej nogi skarpete (to od serca) zanurzyc w swietej wodzie, wymaziac sie cala. Nie przeszkadzal deszcz ani lodowata woda. Przeciez to swieta woda jest! Skarpety wiazemy na galezi. Zreszta skarpet jest najwiecej. Bo i najszybciej jest sie ich pozbyc. Na dodatek wrzucamy do zaglebienia monete na zaklecie. I juz zdrowe wracamy na szlak.

O moj boziu. Ile to czlowiek nie da by sie uzdrowic. Dusze zaprzeda by byc zdrowym. Ludzie w ostatecznosci sa sklonni do wszystkiego. Mlodzi, starzy powtarzaja, szlachetne zdrowie, ten tylko sie dowie, co cie stracil! Clottie well to taka szkocka Gora Garbarka, Jasna Gora, Lichen. Wszystko ma cudowna moc. Woda leczy cialo i dusze. Tylko w przeciwienstwie do zabobonow bezboznych te chrzescijanskie miejsca ociekaja zbednym bogacywem. Tymi kosciolami, wiezami, salami, fontannami, gigantomania taka i wanna z kolumnada. Czy sie uzdrowilam i czy pomoglo? Pomoglo- nie pomoglo, ale i nie zaszkodzilo!

Clootie well lub Cloughtie well- to studnia. Miejsce pielgrzymek w czasach Celtow. Zrodlo i studnia z ktorego wyplywa cudowna woda. Wokol tych miejsc z reguly rosnie las. Na drzewach trzeba zawiesic cos osobistego, jakas rzecz, szmatkie - clootie, ktora sluzyla za umazanie ciala. Potem zwykle ludzie odmawiaja modlitwe do swietego lub bogini.

W Szkocji to jest jedyne takie miejsce. Nastepne znajdziemy w Cornwalii i Irlandii. Zawsze trzeba zostawic voty. Pomodlic sie i zostawic a to rozaniec, a to tytulowa szmatke, wstazke...lub skarpete. Tam gdzie bylysmy Black Isle w miejscowosci Munlochy. Studnia dedykowana jest Swietemu Curidanowi. Studnie sa szczegolnie odwiedzane w swieta celtyckie takie jak; Imbolc 1 lutego, Beltane- 1 maja, Lughnasadh- 1 sierpnia i Samhain  - 1 listopada. By wzmocnicz czary zostawiano tam wlosy. To wersja light. Wersja hard mowi nam o pozostaniu na noc w swietym lesie. Szczegolnie w ramach pokuty lub w intencji slubu.

Wszystko odprawilam. Na noc udalysmy sie do B&B. Z ochota przystalysmy na wspolna herbate z gospodarzami. Jednak dokonac trzeba bylo szybkiej zmiany skarpetek. Przeciez boso na salony?

                                     

Bad na Scalaig, zapora i elektrownia wodna w tle

Nie bede odkrywcza i nie zapowiem objawienia. Jezioro Gairloch to moze nie jest najpiekniejsze w rejonie Ross and Cromary. Stosunkowo (male) ale za to sliczne i spokojne. Wokol gory, no sami wiecie jak jest. Dwiescie wpisow juz o tym mam-). Przy drodze kochani sa parkingi, kampingi i punkty widokowe. Gairloch przyciaga turystow nie tylko swym pieknem. Na jeziorze ustawiono zapore na prunt! Obok tez jest elektrownia wodna wytwarzajaca ten prunt! Wody dostatek z wodospadu Kelly umieszczonego w gorach. Woda wplywa do jeziora a reszte to juz wiecie.  Swietne miejsce dla wedkarzy. Co tam wedkarze. Podjezdzamy blizej a tu kobita wylania sie z zapory ze skladakiem Wigry 3! Zjawa jakas czy mara wodna?

Dwor Calda i zamek Ardvreck ze Szwajcarami w tle

Jedziemy dalej. Brniemy gwaltownymi i pieknymi wstegami gor, jezior i drog. Znaczy sie jadac uwaznie by nie zderzyc sie z nadjezdzajacymi kierowcami- glupotami. Niedzielnymi Szwajcarami, ktorzy nie wiadomo z jakich powodow staja na srodku, drogi czy parkingu tarasujac pozostalych.Stajemy dwa jeziora przeciete plaza. Znaczy sie teraz zrobiono niby pomost ze zwiru i piasku, by dostac sie do ruin zamku Advreck, znajdujacego sie 1.5 mili od Inchnadamph w Sutherland i Caithness. Zamek Ardvreck datowany jest na XV wiek. Typ to, wieza mieszkalna. Zamek ten nalezal do klanu MacLeodow, ktory mial takze w posiadaniu jezioro Assynt. 

                           

•  Najbardziej znana historia związana z zamkiem dotyczy okoliczności schwytania rojalisty Jamesa Grahama, 1-ego markiza Montrose (ur. 1612 – zm. 1650) po bitwie pod Carbisdale (27 kwietnia 1650 roku). Trzy dni później, dnia 30 kwietnia pokonany w bitwie Montrose dotarł do Ardvreck szukając schronienia u rezydującego tutaj Neila MacLeoda of Assynt. W związku, że Neila nie było w tym czasie w zamku, rolę gospodarza pełniła jego żona imieniem – Christine. Kobieta podstępem uwięziła jednak markiza w zamkowej piwnicy i posłała służbę po przebywające w okolicy wojska Kowenanterów (szkockich prezbiterian). Montrose został przetransportowany następnie do Edynburga, gdzie po szybkim procesie zapadł wyrok skazujący. Wyrok wykonano dnia 21 maja 1650 roku w sposób przewidziany dla zdrajców: czyli przez powieszenie, ścięcie i poćwiartowanie. 
• 
  
•                                
• 
  
• W roku 1672 po 14-dniowym oblężeniu Ardvreck został zdobyty i częściowo zniszczony przez klan MacKenzie of Western Ross. Tym samym została zakończona dominacja klanu MacLeod nad jeziorem i ziemiami Assynt. W roku 1726 główną siedzibą MacKenzie’ch stał się Calda House, wybudowany w pobliżu dawnej twierdzy. W roku 1745 klan ten wziął także udział w II-im powstaniu jakobickim po stronie księcia Charlesa Edwarda Stuarta (1720 – 1788). Po klęsce Jakobitów w bitwie pod Culloden (16 kwietnia 1746) i upadku powstania MacKenzie zostali pozbawieni swoich posiadłości i tytułów. Posiadłość Ardvreck w roku 1758 została sprzedana Williamowi Gordon, 18-emu hrabiemu Sutherland (1735 – 1766). Zamek przetrwał w dość dobrym stanie, aż do roku 1795. Wówczas, w wyniku uderzenia pioruna znaczna jego część uległa zniszczeniu. Nigdy też nie podjęto prób jego odbudowy.

• http://www.zamki-szkocji.com/ardvreck-castle/

•                                      
• 
  
• Nastepnym przystankiem ale (niezaliczonym, moczary wokol) obok zamku Ardvreck byl Calda House. Dwor polozony nad samym jeziorem Assynt. Inna nazwa Calder House to:

• Edderchalder House, Eddercalda House, Calder, Calda. White HousePołożony nad samym brzegiem jeziora Assynt – Calda House został wybudowany około roku 1726. Ulokowany na planie prostokąta o wymiarach 16.5 na 13.5 metrów elegancki dwór, charakteryzował się bardzo ciekawą konstrukcją. Przedzielony był zatem wewnętrzną ścianą i co może wydawać się szczególnie interesujące posiadał też dwa siodłowe szczyty. Tym samym, Calda House faktycznie składał się z dwóch bliźniaczych, ściśle do siebie przylegających budynków. Na parterze jego „wschodniego” budynku mieściły się 3 pomieszczenia gospodarcze: kuchnia, spiżarnia połączona z myjnią oraz hall służby.  Kolejne trzy pokoje, ulokowane na parterze zachodniej części dworu były przeznaczone do ścisłego użytku właścicieli i ich ewentualnych gości. Mieściły się w nich natomiast: jadalnia, pokój dzienny oraz elegancki salon.Komunikację pomiędzy poszczególnymi piętrami zapewniały natomiast szerokie schody osadzone w centralnej części budynku.Z uwagi, że Calda House oryginalnie cały był otynkowany i pomalowany na biało, a wszystkie jego framugi okienne wykonane były z żółtego piaskowca lokalnie nazywano go też „białym domem”. 

• Gdy Kenneth MacKenzie popadł  w kłopoty finansowe. Z pewnością spory wpływ miały na to kolejne ekstrawagancje jego żony. Wreszcie, około roku 1734 sytuacja była już na tyle poważna, że próbę przejęcia wszystkich należących do niego posiadłości podjął sir William Gordon – Sutherland, 17-ty hrabia Sutherland (ur. 1708 – zm. 1750). Próba sił z tak potężnym przeciwnikiem jak hrabia Sutherland dla Kennetha wydawała się być z góry przegrana. Faktycznie wkrótce sir Gordon do szeregu swoich posiadłości mógł dodać i kolejne, położone wokół pięknego jeziora Assynt. Pomimo tego, nigdy nie dane mu było jednak wykorzystanie Calda House. Dnia 12 maja 1737 roku, na wieść o plajcie Kennetha MacKenzie, jego sojusznicy podpalili dwór, tak „by Sutherland nigdy nie mógł tutaj zamieszkać”. Zamek nigdy nie zostal odbudowany a jego ruiny ciesza oko nie tylko Szwajcarow.
   http://www.zamki-szkocji.com/calda-house/

rock jest jak skala, yaaa rock i knockan crag

Przez laki, przez pola pedzila ....krowa. 

Moze nie do konca ale pedzila ciocia z Instytucja Zony na niezwykle widowisko natury i rak ludzkich. Natura -  to wspaniale gory Highland a dokladnie okolica Ullapool. Rak ludzkich bo galeria rzezb kamiennych, wykonanych przez lokalnych artystow. Wszystko po to by przyciagnac zlaknionych turystow i podzielic sie z nimi opowiesciami o historii Ziemi. Ross - shire i Sutherland kryja te skarby. Mowa o Knockan Crag. 21 mil za Ullapool. Knockan Crag to z gaelickiego Creag a` Chnocainmeaning czyli crag of the small hill - urwisko na niewielkim wzgorzu.

Centrum interaktywne, wyjasniajace uksztaltowanie plyt tektonicznych Ziemi i znaczenie geologiczne dla rozwoju regionu. Do tego kilka interaktywnych zabaw. Makieta gor i objasnienie dwoch geologow, Bena Peacha i Johna Horne, ktorzy to podwazyli zdanie dotychczasowcyh tuzow geologii wiktorianskiej -  Rodericka Murchisona i Archibalda Geikie. Ci zas, upierali sie, ze skaly sa mlodsze,  niz to twierdzili Peach i Horne. Oni to dowiedli ostatecznie, ze skaly pochodza z kambru. Stwierdzili to na podstawie bledu oporowego. Przesowanie sie plyt tektonicznych i wypietrzenia skal. Gdy wchodzimy w gore napotykamy na kamienne plyty na ktorych jest wyrzezbiona kula ziemska. Na niej zapisano wiek Ziemi, ruch plyt tektonicznych z zaznaczeniem gdzie w danym okresie miescila sie Szkocja. Jest to szczegolnie pomocne by uswiadomic sobie wplywy natury. Dzielenie sie roslinnoscia i kierunkami emigracji ...dinozaurow. 

W centrum edukacyjnym nie brak takze probek skal, ktore wystepuja w Szkocji. Do tego manualna makieta z samymi plytami tektonicznymi a raczej ich podrobkami. 

Pomnik ku czci pracy Peacha  i Horne został wzniesiony przez międzynarodową społeczność geologiczna rezydujaca w Inchnadamph 

Centrum wizytacyjnym zarzadza Knockan Crag National Nature Reserve. Znajdziemy tam dogodny parking, zaplecze socjalne. Knockan Crag jest częścią North West Highlands Geopark, zapoczątkowanego w 2004 roku, i czescia Międzynarodowej Sieci Geoparków. 

Centrum jest otwarte dla wszystkich i nie posiada drzwi. Tylko solidne zadaszenie. Za opierzeniem wchodzimy na szlak wiodacy na gore i jak sie okazuje szlak ten kryje wiele rzezb. Jedna z nich jest kula ziemska. Sklada sie ona z masy lupek posklejanych z soba. The Globe jest praca szkockiego artysty Joe`go Smitha, jest chyba najlepsza i najsynniejsza wizytowka gor. Dalej zas natrafiamy na relief, skamieline,  Fossil - autorstwa Susheily Jamieson. Po calym terenie Knackan Crag prace Jima Buchana, Bruca Shelleya, Valerie Pragnell, umilaja zwiedzajacym czas. Grupa piecu  artystow pragnela oddac hold temu niezwyklemu miejscu. 

Skamienialosc lub jak to woli skamielina to kopalny szczatek roslinny lub zwierzecy zachowany w utworze skalnym, powstaly w wyniku procesu fosylizacji (weglenia, kamienienia lub bituminizacji, czyli przemiany szczatkow bogatych w tluszcze i bialko, ktorych zrodlem jest gytia), w postaci odcisku lub odlewu.

Organiczny material tkanki, zostal w skamienialosciach zastapiony zwiazkami mineralnymi, najczesciej krzemionka, a takze weglanem wapnia i magnezu, pirytem i innymi zwiazkami nieorganicznymi.

Na podstawie Wikipedii oraz ciekawosci autorki albo inaczej poprawnego zapisania slowa skamielina.

a to juz nie skamielina a gasienica. Byc moze wyrosnie z niej piekny motyl?

John Lennon Monument i Imagine sobie to;)

Dalibyscie wiare, za na koncu wyspy mozecie znalezc miejsce gdzie bywal John Lennon?  To ciekawostka jakich malo. Dla postronnych chce dodac i (mlodszych), ze John Lennon byl opoka. Byl swietym Piotrem muzyki.  Byl niepoprawnym marzycielem. Noszacym rozowe okulary i piszacym piekne teksty. John Lennon byl wspoltworca rewolucji w muzyce rozrywkowej. THE BEATLES nazywal sie zespol. Bogowie sceny, muzyki i historia Wielkiej Brytfanny. Bez Beatlesow nie bylo by pol truskawkowych (dla mlodych to wizje po LSD) wypraw do Indii, uduchowionych nastolatkow, hipisow i ogolnego zamieszania na calym swiecie. Bez Czworki z Liverpoolu nie byloby tancow, kultury, kolorowych odbiornikow, bikiniarzy (ci co chodzili w czerownych skarpetkach), zmiany w polityce i calej masie nowego spojrzenia na zycie.

Lennon zginal 8 grudnia 1980 roku w Nju Yorku, zastrzelony przez szalenca. Ilez to by mogl jeszcze napisac pieknych piosenek i zyc ta swoja kolorowa utopia. 

Durness szczyci sie tym, ze slynny Beatle w dziecinstwie spedzal tu wakacje. Co roku John przyjezdzal tu na trzy tygodnie. Swoj pobyt i zabawy dzielil ze swoim kuzynem Stanem Parkerem. Od dziewiatego do szesnastego roku zycia bawil sie, kapal i chlonal atmosfere tegoz miejsca. Dom kuzyna juz sie nie ostal a memorial powstal ku przyczynie wielkiego autora i jego wizyty z zona Yoko Ono, jej corka Kyoko i synem Julianem w roku 1969. Monument wykonal lokalny kamieniarz Neil Fuller. Napis widniejacy na plycie In My Life (There are places I remember), odnosi sie do slow piosenki zainspirowanej pobytem w Durness.

budynki community hall i fontanna z rozdziabionymi mordakmi

slynny monument

a to juz wspomniana piosenka There are places I remember

a tu juz inspiracje wte i wete towarzyszace Durness

There are places I remember all my life
Though some have changed
Some forever, not for better
Some have gone and some remain

All these places have their moments
Of lovers and friends I still can recall
Some are dead and some are living
In my life I loved them all

And with all these friends and lovers
There is no one compares with you
And these mem'ries lose their meaning
When I think of love as something new

And I know I'll never lose affection
For people and things that went before
I know I'll often stop and think about them
In my life I loved you more

And I know I'll never lose affection
For people and things that went before
I know I'll often stop and think about them
In my life I loved you more
In my life I loved you more

SONGWRITERS
PAUL MC CARTNEY;JOHN LENNON